Idioomwoordenboek

Idioomwoordenboek


Auteur:Onbekend

  • Nederlands
  • 1049 pagina’s
  • Van Dale Lexicografie
  • mei 2004
  • Samenvatting

    Wat is idioom? In de Grote Van Dale wordt het begrip idioom omschreven als ‘bijzondere, karakteristieke woorden en uitdrukkingen van een taal, het taaleigen’. Het gaat bij dit begrip om een aantal woorden die een karakteristieke, vaste eenheid vormen waarbij de woorden samen meer of iets anders betekenen dan de losse woorden. Wie een lijk in de kast aantreft, heeft in letterlijke zin bepaald een onprettige ervaring, maar als idioom wordt er een onaangename erfenis uit het verleden mee bedoeld waarmee iemand onverwachts geconfronteerd wordt. In het algemene spraakgebruik noemt men idiomatische uitdrukkingen ook wel spreekwoorden. Maar idioom is veel meer dan dat. Van Dale hanteert als criterium voor spreekwoord dat het moet gaan om hele zinnen in de tegenwoordige tijd die een (volks)wijsheid uitdrukken, met een vaste vorm en van een onbekende auteur; bijvoorbeeld beter een vogel in de hand dan tien in de lucht. Dit idioomwoordenboek bevat naast een aantal veelgebruikte spreekwoorden ook woordgroepen die doorgaans worden aangeduid met termen als zegswijze, spreuk, gezegde, uitdrukking, frase en vergelijking. De redactie heeft zich niet bekommerd om het verschil tussen deze categorieen. In dit boek vallen ze allemaal onder de overkoepelende term idioom. Als neutrale term wordt het woord uitdrukking gebruikt. Kenmerkend voor idioom is dat het woorden bevat die een geheel zijn geworden met de rest van de uitdrukking en hun gewone betekenis geheel of gedeeltelijk hebben verloren. Iets dat naar de knoppen is, is kapot en kennis van de betekenis(sen) van het zelfstandig naamwoord knop helpt dus niet bij het begrijpen van de betekenis van de uitdrukking. Sommige uitdrukkingen bevatten zelfs een woord dat geen gewone betekenis heeft. Iets dat naar zijn mallemoer of naar de barbiesjes is, is ook kapot en de woorden mallemoer en barbiesjes komen buiten deze uitdrukkingen niet voor. Idioom komt veel voor in onze taal, meer dan we vaak denken. Een groot aantal uitdrukkingen die wij nauwelijks als idioom ervaren, blijkt dat te zijn als we een poging doen ze (letterlijk) in een andere taal te vertalen: een hekel hebben aan iets, in de war zijn, iemand voor de gek houden, iets tot stand brengen. Natuurlijk zijn er ook uitzonderingen: ook in het Engels kun je iemand door dik en dun (through thick and thin) steunen en kastanjes uit het vuur halen voor iemand kan letterlijk in het Spaans worden vertaald (sacarle a alguien las castaflas deljaego).Welke rol speelt idioom in de taal? Idioom is een uitstekend middel om de communicatie soepel en efficient te laten verlopen. Door de vaste vorm en het beeldende karakter begrijpen taalgebruikers elkaar doorgaans moeiteloos.